logo
THAICOSMIC.COM / Welcome to the world of other worlds !

บทความ

โครงการเซติ SETI@home

26-10-2559 12:27:44น.

รู้จักกับโครงการเซติ
SETI เป็นคำที่ย่อมาจาก “Search for Extraterrestrial Intelligence” หรือ “การค้นหาสิ่งมีชีวิตทรงปัญญานอกโลก” ซึ่งโดยทั่วไปมักจะเรียกกันว่า “การค้นหาสัญญาณจากมนุษย์ต่างดาว”

โครงการเซติในปัจจุบันมิได้เป็นโครงการที่มีอยู่เพียงหนึ่งเดียวในโลกวิทยาศาสตร์ หากมีมากกว่าหนึ่งโครงการ แต่ทุกโครงการมีเป้าหมายหลักเหมือนกัน คือ การค้นหาสัญญาณการสื่อสารประเภทคลื่นแม่เหล็กไฟฟ้าที่มีจุดกำเนิดจากนอกโลก อันเป็นสัญญาณที่มิได้เกิดขึ้นเองตามธรรมชาติดังเช่นการระเบิดของดวงดาว หรือสัญญาณจากดาวฤกษ์บางชนิด เช่น พัลซาร์ ที่มีสัญญาณคลื่นแม่เหล็กไฟฟ้าบางชนิดถูกส่งออกมาเป็นประจำ

แล้วความแตกต่างของโครงการเซติแต่ละโครงการอยู่ตรงไหน ?

ความแตกต่างของโครงการเซติส่วนใหญ่อยู่ที่แหล่งกำเนิดหรือที่มาของสัญญาณจากนอกโลก ว่าเป็นแหล่งกำเนิดโดยทั่วไปจากท้องฟ้า หรือเน้นแหล่งกำเนิดบางแห่ง ความแตกต่างของช่วงคลื่นความถี่สัญญาณการสื่อสาร ซึ่งก็คือสัญญาณคลื่นแม่เหล็กไฟฟ้า ว่าเป็นช่วงของคลื่นวิทยุหรือไมโครเวฟที่ตามองไม่เห็น หรือช่วงของคลื่นที่ตามองเห็น (เป็นแสง) ได้

ในปัจจุบัน มีโครงการเซติหลายโครงการเกิดขึ้นทั่วโลก ดำเนินการทั้งโดยนักวิทยาศาสตร์อาชีพและสมัครเล่น รวมถึงประชาชนคนทั่วไปที่สามารถเข้าไปมีส่วนร่วมในโครงการด้วย (ดังเช่นโครงการเซติที่บ้านหรือ SETI@home) แต่โดยภาพรวมมีองค์กรหลักอยู่ ๒ องค์กรซึ่งรับผิดชอบการดำเนินงานโครงการเซติใหญ่ๆ ของโลก

องค์กรหนึ่ง คือ SETI Institute หรือ สถาบันเซติ ส่วนอีกองค์กรหนึ่ง คือ Planetary Society หรือสมาคมดาวเคราะห์ ทั้งสององค์กรเป็นองค์กรเอกชนที่ดำเนินงานการศึกษาวิจัยทางด้านดาราศาสตร์ อวกาศ และจักรวาล ทั้งโดยทุนขององค์กรเองและเงินทุนสนับสนุนจากแหล่งอื่นๆ ความแตกต่างที่สำคัญของสถาบันเซติกับสมาคมดาวเคราะห์ต่อเรื่องเซติ คือ โดยทั่วไป สถาบันเซติจะเน้นการค้นหาสัญญาณจากแหล่งที่ถูกกำหนดเอาไว้แล้วเฉพาะแหล่ง เช่น ดาวฤกษ์บางดวง ท้องฟ้าบางแถบ ในขณะที่สมาคมดาวเคราะห์จะเน้นการค้นหาสัญญาณจากท้องฟ้าโดยทั่วไป ไม่จำเพาะบางตำแหน่ง


สถาบันเซติกับโครงการเซติ
สถาบันเซติเป็นองค์กรที่ทั้งดำเนินงานเองและสนับสนุนโครงการเกี่ยวกับการค้นหาสัญญาณจากสิ่งมีชีวิตทรงปัญญานอกโลกที่ใหญ่ที่สุด ก่อตั้งขึ้นเมื่อปี ค.ศ. ๑๙๘๔ (พ.ศ. ๒๕๒๗) ศูนย์ดำเนินงานของสถาบันเซติอยู่ที่เมาน์เทนวิว (Mountain View) รัฐแคลิฟอร์เนีย สหรัฐอเมริกา เป้าหมายพื้นฐานของสถาบันเซติ คือ การศึกษาเกี่ยวกับชีวิตในจักรวาล

โครงการเซติของสถาบันเซติในปัจจุบันมีหลายโครงการ ที่น่าสนใจเป็นพิเศษ ๓ โครงการ คือ (๑) โครงการฟีนิกซ์ (Project Phoenix) (๒) ระบบกล้องโทรทรรศน์อัลเลน (Allen Telescope Array) และ (๓) เซติแสง (Optical SETI)

- โครงการฟีนิกซ์ เป็นโครงการค้นหาสัญญาณสิ่งมีชีวิตทรงปัญญานอกโลกที่ใหญ่ที่สุดในปัจจุบันและขึ้นชื่อด้านความเร็ว โดยอาศัยกล้องโทรทรรศน์วิทยุขนาดใหญ่ที่สุดของโลก คือที่หอดูดาวอะรีซิโบ (Arecibo) ในเปอร์โตริโก (Puerto Rico) และกล้องโทรทรรศน์วิทยุขนาดใหญ่ของโลกที่อื่นๆ อีกทั้งในซีกโลกเหนือและซีกโลกใต้ โครงการฟีนิกซ์มีกำเนิดเกิดขึ้นมาเมื่อปี ค.ศ. ๑๙๙๓ หลังจากที่โครงการเซติของนาซาถูกระงับโดยสภาคองเกรสในปีเดียวกัน โครงการฟีนิกซ์เริ่มต้นปฏิบัติงานค้นหาสัญญาณจากต่างดาวในปี ค.ศ. ๑๙๙๕

ชื่อโครงการฟีนิกซ์มาจากชื่อนกฟีนิกซ์ในตำนานของอียิปต์และจีน ซึ่งในแต่ละยุคสมัยจะมีนกฟีนิกซ์อยู่ตัวเดียว และเมื่อหมดยุคสมัยหนึ่ง นกฟีนิกซ์นั้นจะบินเข้าสู่กองไฟตายไป แต่จากกองไฟนั้นจะมีนกฟีนิกซ์ตัวใหม่กำเนิดขึ้นมา เป็นการเริ่มต้นของยุคใหม่ ชื่อโครงการฟีนิกซ์ก็มีความหมายเช่นนั้น นั่นคือเป็นโครงการเซติใหม่ที่ฟื้นจากความตายของเซติเก่าของนาซา

- ระบบกล้องโทรทรรศน์อัลเลน เป็นโครงการใหม่ของสถาบันเซติกับมหาวิทยาลัยแคลิฟอร์เนียที่เบิร์กลีย์ ซึ่งร่วมกันจัดสร้างระบบกล้องโทรทรรศน์วิทยุขนาดใหญ่ ประกอบด้วยจานรับสัญญาณวิทยุขนาด ๖.๑ เมตร จำนวนประมาณ ๓๕๐ จาน เพื่อใช้สำหรับงานการค้นหาสัญญาณจากมนุษย์ต่างดาวและงานการวิจัยดาราศาสตร์ระดับแนวหน้า (ระดับที่ยังไม่เคยทำกันได้มาก่อน) ตำแหน่งที่ตั้งของระบบกล้องโทรทรรศน์อัลเลน คือ หอดูดาวแฮตครีก (Hat Creek Observatory) ซึ่งตั้งอยู่ทางตอนเหนือของเขาแลสเซน (Mt. Lassen) ในแคลิฟอร์เนีย

เมื่อระบบกล้องโทรทรรศน์อัลเลนทำงานเต็มที่ มันจะช่วยให้โครงการฟีนิกซ์สามารถศึกษาสัญญาณจากดาวฤกษ์เพิ่มขึ้นเป็น ๑ แสน หรือ ๑ ล้านดวง และรับสัญญาณจากนอกโลกได้เต็มที่ตลอด ๒๔ ชั่วโมง

- เซติแสง เป็นโครงการค้นหาสัญญาณจากต่างดาวที่เป็นคลื่นแสง ซึ่งนับเป็นความคิดค่อนข้างใหม่สำหรับเรื่องการค้นหาสัญญาณจากต่างดาว เพราะแต่เดิมมา สัญญาณจากต่างดาวที่ค้นหากันล้วนเป็นสัญญาณคลื่นแม่เหล็กไฟฟ้าในช่วงที่ไม่ใช่แสงสว่าง เนื่องจากคลื่นแม่เหล็กไฟฟ้าที่เป็นแสงสว่างจะเดินทางไปได้ไม่ไกลเท่าคลื่นแม่เหล็กไฟฟ้าจำพวกคลื่นวิทยุหรือไมโครเวฟ เพราะแสงสว่างจะถูกปิดกั้นหรือดูดกลืนได้ง่ายโดยก๊าซและฝุ่นผงที่ห่อหุ้มดวงดาวที่มีบรรยากาศไว้ และที่มีอยู่ในอวกาศ ทว่า จากความก้าวหน้าของเทคโนโลยีในการตรวจจับสัญญาณจากอวกาศ และจากแนวคิดที่ว่ามนุษย์ต่างดาวอาจส่งสัญญาณสู่อวกาศในรูปของคลื่นแสงก็ได้ โครงการเซติแสงจึงเกิดขึ้น และถึงขณะนี้โครงการเซติแสงของสถาบันเซติกำลังเดินหน้าอยู่ที่แคลิฟอร์เนีย

 


สมาคมดาวเคราะห์กับโครงการเซติ
สมาคมดาวเคราะห์ก่อตั้งขึ้นเมื่อปี ค.ศ. ๑๙๘๐ โดย คาร์ล ซาแกน (Carl Sagan) บรูซ เมอร์เรย์ (Bruce Murray ) และ หลุยส์ ฟรีด์แมน (Louis Friedman) สำนักงานตั้งอยู่ที่พาซาเดนา รัฐแคลิฟอร์เนีย สหรัฐอเมริกา มีวัตถุประสงค์หลัก คือ ส่งเสริมการศึกษาวิจัยเกี่ยวกับอวกาศ การสำรวจอวกาศ และการศึกษาเรื่องของชีวิตนอกโลก

ในขณะนี้ สมาคมดาวเคราะห์กำลังให้การสนับสนุนโครงการเกี่ยวกับการค้นหาสัญญาณจากชีวิตนอกโลก หรือเซติ หลายโครงการ ที่น่าสนใจเป็นพิเศษ คือ (๑) โครงการเซติที่บ้าน (SETI@home) (๒) โครงการเมตา II (META II) (๓) โครงการเซเรนดิป (SERENDIP Project) (๔) โครงการเบตา (BETA) (๕) โครงการเซติแสง (Optical SETI)

- โครงการเซติที่บ้าน (SETI@home) เป็นโครงการวิทยาศาสตร์ที่ใหญ่ที่สุดในโลกปัจจุบัน ในแง่ที่มีผู้ร่วมโครงการมากที่สุด คือถึงวันนี้เป็นจำนวนมากกว่า ๔ ล้านคน มีศูนย์ดำเนินงานอยู่ที่เบิร์กลีย์ แคลิฟอร์เนีย ผู้ร่วมโครงการกระจายกันอยู่ทั่วโลก รวมทั้งในประเทศไทยด้วย โดยที่ทุกคนมีสิทธิ์จะเป็นผู้ค้นพบสัญญาณจากมนุษย์ต่างดาว (เรื่องราวความเป็นมาของโครงการเซติที่บ้านและวิธีการเข้าร่วมค้นหาสัญญาณจากต่างดาวกับเซติที่บ้าน ผู้เขียนขอนำไปเล่าต่อในตอนหน้า)

- โครงการเมตา II (META II) จากชื่อเต็ม Megachannel Extraterrestrial Assay เป็นโครงการที่พัฒนาต่อเนื่องมาจากโครงการเมตาที่กล่าวถึงในหนังสือ มนุษย์ต่างดาวกับสัตว์ยักษ์

โครงการเมตา II เกิดจากความร่วมมือของสมาคมดาวเคราะห์กับสถาบันดาราศาสตร์วิทยุอาร์เจนติน (Argentine Institute of Radio Astronomy) เป็นโครงการเซติแรกที่มีหอดูดาวถาวรอยู่ในซีกโลกใต้ ที่นอกเมืองบูเอโนสไอเรส ประเทศอาร์เจนตินา

- โครงการเซเรนดิป (SERENDIP Project) จากชื่อเต็ม Search for Extraterrestrial Radio Emissions from Nearby Developed Intelligent Populations (การค้นหาสัญญาณวิทยุจากชีวิตต่างดาวที่พัฒนาแล้วใกล้โลก) มีฐานปฏิบัติการอยู่ที่เบิร์กลีย์ รัฐแคลิฟอร์เนีย รวบรวมและวิเคราะห์ข้อมูลจากหอดูดาวอะรีซิโบในเปอร์โตริโก

- โครงการเบตา (BETA) จากชื่อเต็ม Billion-Channel Extraterrestrial Assay ตั้งอยู่ที่ฮาร์วาร์ด ศึกษาและวิเคราะห์ข้อมูลสัญญาณวิทยุจากกล้องโทรทรรศน์วิทยุขนาด ๘๔ ฟุต ที่หอดูดาวโอ๊กริดจ์ (Oak Ridge Observatory) ในแมสซาชูเซตส์ สหรัฐอเมริกา

- โครงการเซติแสง (Optical SETI) คล้ายกับโครงการเซติแสงของสถาบันเซติ เป้าหมายคือการค้นหาสัญญาณคลื่นแม่เหล็กไฟฟ้าในช่วงของคลื่นแสงจากมนุษย์ต่างดาว มีโครงการแยกย่อยอย่างน้อย ๔ โครงการ ๒ โครงการอยู่ที่ฮาร์วาร์ด อีก ๒ โครงการอยู่ที่เบิร์กลีย์ในแคลิฟอร์เนีย

โครงการ SETI@home คือโครงการประมวลผลคลื่นวิทยุดาราศาสตร์ เพื่อหาตำแหน่งดาวซึ่งอาจจะมีสิ่งมีชีวิตอยู่ คลื่นวิทยุดาราศาสตร์เหล่านี้ ถูกตรวจจับที่สหรัฐเกือบตลอดเวลา แต่การประมวลผลเพื่อการวิเคราะห์ ต้องใช้กำลังการคำนวณมหาศาล

    โครงการ SETI@home เป็นโครงการของอาสาสมัครซึ่งช่วยกันอุทิศ CPU time ที่ไม่ได้ใช้ให้เกิดประโยชน์ โดยนำมาประมวลผล คลื่นวิทยุดาราศาสตร์ในช่วงที่ Screen Saver ทำงานซึ่ง หมายความว่าเจ้าของเครื่อง ไม่ได้ใช้งานอยู่ การรับส่งข้อมูลกับโครงการ SET@home นั้นใช้เครือข่าย อินเทอร์เน็ต รายละเอียดเกี่ยวกับโครงการสามารถหาอ่านได้ที่ http://www.setiathome.ssl.berkeley.edu/

 

SETI@home กับประเทศไทย

    แม้ว่าโครงการ SETI หรือโครงการค้นหาสิ่งมีชีวิตนอกโลก อาจจะดูเป็นเรื่องไกลตัว และห่างจากชีวิตความเป็นอยู่ ของคนไทยมาก แต่ก็มีอาสาสมัครไทย จำนวน 1156 คนที่ได้เข้าร่วมโครงการ คิดจากผลการประมวลผลตั้งแต่ SETI@home เริ่มดำเนินการมา ประเทศไทยอยู่ในอันดับ 48 จาก 224 ประเทศที่เข้าร่วม http://www.setiathome.ssl.berkeley.edu/stats/countries.html

    เมื่อเทียบกับประเทศในเอเซีย อันดับต่างๆเรียงตามจำนวน ผลการประมวลผลที่ส่งให้ SETI@home ใน 100 อันดับแรก (20 พ.ย. 2542) ปรากฏดังนี้


 
  ตารางดังกล่าว อาจเป็นดัชนีซึ่งชี้บ่งถึง

    * อัตราการใช้งานคอมพิวเตอร์ ถ้าไม่มีก็คำนวณไม่ได้
    * ลักษณะการใช้งานคอมพิวเตอร์ เช่นในกรณีของเวียดนาม ซึ่งมีอาสาสมัคร 188 คน แต่ส่งผลการคำนวณไปถึง 32806 ครั้ง ซึ่งเฉลี่ยได้เท่ากับ คนละ 174.5 ครั้ง โดยการประมวลผลในแต่ละรอบใช้เวลา 18.5 ชั่วโมง ซึ่งหมายความว่าการใช้คอมพิวเตอร์ในเวียดนาม มี idle time สูงมาก (174.5*18.5/24 = idle 134.5 วัน/คน)
    * อัตราการใช้งานอินเทอร์เน็ต เพราะถ้าไม่ใช้อินเทอร์เน็ต ก็ไม่สามารถรับส่งข้อมูลกับโครงการได้
    * ความสนใจในเรื่องวิทยาศาสตร์ ซึ่งเป็นพื้นฐานของการพัฒนาประเทศ โดยใช้องค์ความรู้

        ** ขณะนี้ แนวโน้มแสดงว่าประเทศไทย จะตกลงสู่อันดับ 52 ภายใน 4 เดือนข้างหน้า โดยที่ ชิลี โคลัมเบีย เวเนซุเอลา และ อินเดีย จะแซงไทย หากไทยไม่มีอาสาสมัครมาเพิ่ม ***

 

ท่านทำอะไรได้บ้าง

    ก่อนอื่น ต้องเข้าใจว่าโครงการแบบนี้ เป็นโครงการของอาสาสมัคร ท่านที่ตัดสินใจเข้าร่วม จะไม่ได้รับอะไรตอบแทน นอกเหนือจากการที่ท่านได้มีส่วนร่วม ช่วยกันแสดงให้ชาวโลกเห็น ว่าคนไทย ใช้คอมพิวเตอร์และอินเทอร์เน็ต มากกว่าที่หลายคนคิดกัน ทุกท่านที่สนใจ ไม่ว่าจะมีคอมพิวเตอร์เล็กหรือใหญ่ เร็วหรือช้า ก็สามารถเข้าร่วมโครงการ SETI@home ได้ ด้วยวิธีการดังนี้

   1. ดาวน์โหลดโปรแกรม SETI@home จาก http://www.setiathome.ssl.berkeley.edu/download.html แล้วนำมาติดตั้งในเครื่องคอมพิวเตอร์
   2. ในการติดตั้ง ใส่ข้อมูลตามความเป็นจริง ข้อมูลสำคัญคือ อีเมลล์แอดเดรส และ ท่านต้องระบุประเทศของท่านว่า Thailand เพื่อให้ผลการคำนวณของท่านมาขึ้นในส่วนของประเทศไทย
   3. ทำงานไปตามปกติ เมื่อท่านใช้งานเครื่องคอมพิวเตอร์อยู่ SETI@home จะไม่ทำการประมวลผล ยกเว้นว่าท่านระบุไว้ใน ตอนติดตั้วว่าให้ทำการประมวลผลตลอดเวลา
   4. เมื่อเลิกใช้คอมพิวเตอร์ อย่าปิดเครื่อง เวลาจะเลิกใช้งาน ให้ปิดแต่จอภาพเพื่อปล่อยให้ SETI@home ซึ่งทำงานเป็น Screen Saver ทำการประมวลผลในเวลาที่ท่านไม่ใช้เครื่อง
   5. หากต้องการ ท่านสามารถ ปิดหรือ reboot เครื่อง ได้โดย SETI@home จะทำการคำนวณต่อจากที่คำนวณไว้ครั้งสุดท้าย โดยอัตโนมัติ ซึ่งหมายความว่าสิ่งที่คำนวณไว้แล้ว จะไม่เสียหายจาก ไฟดับ หรือ การปิด หรือการ reboot เครื่อง
   6. แม้ว่าท่านจะไม่ได้ทำการเชื่อมต่อกับอินเทอร์เน็ตตลอดเวลา แต่นั่นก็ไม่มีปัญหา SETI@home จะดึงโจทย์มาทำการคำนวณ จากอินเทอร์เน็ต (ประมาณ 5 นาที) แล้วก็จะคำนวณไปเรื่อยๆ พอเสร็จ ก็จะขอท่านต่ออินเทอร์เน็ตเพื่อส่งผลการคำนวณกลับ และรับโจทร์อันใหม่มา (ใช้เวลาอีกประมาณ 5 นาที)
   7. ถ้าต้องการความช่วยเหลือ ติดต่อได้ที่
      setiathome@thai.net